Το 1957 ο Mario Giacomelli φτάνει για πρώτη φορά στο Scanno μαζί με τον φίλο του, τον φωτογράφο Renzo Tortelli. Σαγηνευμένος από την αρχαία γοητεία του τόπου μόλις φτάνει στο χωριό πετάγεται κυριολεκτικά από το αυτοκίνητο και φωτογραφίζει ασταμάτητα όλη την ημέρα.
Μεταξύ των φωτογραφιών που τράβηξε εκείνη τη χρονιά αλλά και εκείνων του 1959, το "Il bambino di Scanno" (Το παιδί του Σκάνο) παραμένει η πιο γνωστή του στην Ιταλία αλλά και σε διεθνές επίπεδο, δεδομένου ότι ο John Szarkowski, τότε διευθυντής του τμήματος φωτογραφίας του MoMa της Νέας Υόρκης, την επέλεξε ως τη μοναδική ιταλική φωτογραφία που εκτέθηκε μεταξύ των εκατό της έκθεσης "The Photographer’s Eye" το 1964.
Η φωτογραφία έχει ως επίκεντρο τη φιγούρα ενός παιδιού που είναι και το μόνο πρόσωπο εστιασμένο στο κάδρο. Ο νεαρός, τυλιγμένος σε μια φωτεινή αύρα, δημιουργημένη από μια μάσκα κατά την εκτύπωση, προχωρά προς τον φωτογράφο με το βλέμμα του στην κάμερα και τα χέρια του στις τσέπες.
Ο πρωταγωνιστής της φωτογραφίας φαίνεται σχεδόν ξένος προς τη σκηνή, ένας εισβολέας που έπεσε εκεί τυχαία, τόσο που μοιάζει σχεδόν εξωπραγματικός.
Δύο γυναίκες στο προσκήνιο, τυλιγμένες με τα τυπικά σκούρα ρούχα, προχωρούν προς τα έξω του κάδρου με το βλέμμα χαμηλωμένο. Η γυναίκα στα αριστερά έχει το πρόσωπό της μερικώς καλυμμένο ως ένδειξη πένθους. Το φόντο καταλαμβάνεται από μια εκκλησία και άλλες μαυροφορεμένες γυναίκες που προφανώς επιστρέφουν στα σπίτια τους μετά τη λειτουργία.
Η εικόνα έχει μια μαγνητική δύναμη που μας παρασύρει σχεδόν ασυναίσθητα σε έναν αιώνιο χρόνο, σε έναν τόπο που φαίνεται ταυτόχρονα πραγματικός και φευγαλέος, θέατρο της ζωής και του θανάτου, όπου οι φιγούρες αιωρούνται, τυλιγμένες στη σιωπή, σε μια διαδρομή της οποίας δεν βλέπουμε τον προορισμό.
Το έργο του Giacomelli για το Scanno είναι από τα κορυφαία που υπάρχουν στη φωτογραφία ντοκουμέντου.
Mario Giacomelli “Il bambino di Scanno”, 1957
Η Ιστορία πίσω από την εικόνα
«Το παιδί του Scanno, έχει επιτέλους όνομα»,
της Simona Guerra
Το χαρακτηριστικό του στυλ, το μοναδικό και ανεπανάληπτο βλέμμα του. Η προσωπική ματιά του δημιουργού μεταμορφώνει το τοπίο και τις φιγούρες, μετατρέποντάς τες σε φαντάσματα σε λευκό φόντο. Η Simona Guerra, δημοσιογράφος και εγγονή του Giacomelli, επέστρεψε πριν από χρόνια στο Scanno αναζητώντας εκείνο το παιδί.
Από τις έρευνές της προέκυψε το 2016 εκδόθηκε ένα βιβλίο από τον οίκο Postcart, ένα ρεπορτάζ που διερευνά, με τρόπο εμπεριστατωμένο και πρωτότυπο, μία από τις πιο εμβληματικές εικόνες του περασμένου αιώνα.
Simona Guerra, Mario Giacomelli "Il Bambino di Scanno"
- «Πήγα στο Scanno για να δουλέψω πάνω στον εαυτό μου, για να γράψω την ιστορία μου και μέσω του παιδιού, μπορώ να πω ότι συνάντησα τη ζωή μου. Πολλές όμορφες στιγμές μου χάρισαν η απλότητα των ντόπιων, οι φίλοι που με συνόδευσαν στο ταξίδι, όλοι όσοι με υποδέχτηκαν. Στο Σκάνο οι άνθρωποι είναι ακόμα γαλήνιοι, εγκάρδιοι, με τα σπίτια τους ανοιχτά σε μια άγνωστη όπως εγώ, που χτύπησε την πόρτα του μισού χωριού με μια φωτογραφία στο χέρι ρωτώντας αν είχαν δει ποτέ αυτό το παιδί».
Μετά από 56 χρόνια και διάφορες έρευνες, αποκαλύπτεται σήμερα το όνομα μιας εικόνας ορόσημου στην ιστορία της παγκόσμιας φωτογραφίας: «Το παιδί του Σκάνο», μια φωτογραφία που τραβήχτηκε από τον Ιταλό Mario Giacomelli κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψής του στην περιοχή του Αμπρούτσο.
Η φωτογραφία απεικονίζει με παραμυθένιο, σχεδόν εξωπραγματικό τρόπο, σκοτεινές και θολές γυναικείες φιγούρες που προχωρούν προς τον θεατή, ενώ το κεντρικό θέμα είναι σχεδόν ακίνητο και εστιασμένο: ένα παιδί που περπατά με τα χέρια στις τσέπες.
Το παιδί ονομάζεται Claudio De Cola και στις 19 Οκτωβρίου 1957, όπως και τα άλλα άτομα που απεικονίζονται, έβγαινε από την εκκλησία του Αγίου Αντωνίου της Πάδοβας μετά από μια θρησκευτική λειτουργία.
Μετά από αρκετές έρευνες στα αρχεία και στο Scanno, κατάφερα να συναντήσω τους γονείς του παιδιού, που σήμερα αυτό είναι πάνω από εξήντα ετών και δεν ζει πια στο Scanno εδώ και πολύ καιρό.
Η αναγνώρισή του, που επιβεβαιώθηκε και από το ίδιο το παιδί, έγινε από τους γονείς του, και συγκεκριμένα από τη μητέρα του Teopista Di Gennaro, η οποία μου έδειξε διάφορες φωτογραφίες του αγοριού, στις οποίες διαπιστώνει κανείς με αδιαμφισβήτητο τρόπο τα χαρακτηριστικά του παιδιού που απεικονίζονται στη φωτογραφία του Giacomelli.
Αλλά υπάρχει και κάτι άλλο: εκτός από το παιδί, πολλοί κάτοικοι της περιοχής αναγνώρισαν και τις δύο κυρίες στο προσκήνιο, οι οποίες δυστυχώς έχουν πλέον πεθάνει. Η γυναίκα στα δεξιά είναι η Paolina De Crescentis, ενώ στα αριστερά η Sapienza Fronterotta. Η τελευταία φοράει ένα ιδιαίτερο μαντήλι που καλύπτει το στόμα της και που φοριόταν στο Σκάνο σε περιόδους πένθους.
Σε συμφωνία με τον Claudio De Cola, αποφάσισα να μην δημοσιοποιήσω πρόσφατη φωτογραφία του από σεβασμό στο έργο του Mario Giacomelli.
Το να φωτογραφίσω το παιδί, που σήμερα είναι ένας ώριμος άνδρας, θα σήμαινε ότι σκοτώνω εκείνο το αγόρι, καταστρέφω τη μαγική αύρα που η φιγούρα του στη φωτογραφία πάντα θα εκπέμπει. Οι θολές γυναίκες, το ανώμαλο, σχεδόν δυσανάγνωστο πλακόστρωτο και το παιδί που μας κοιτάζει σιωπηλά έχουν κάτι το μυστηριώδες.
Νομίζω ότι η ιστορία αυτής της φωτογραφίας έχει ακόμα πολλά κρυμμένα στοιχεία, τόσο τεχνικά όσο και ιστορικά, αλλά δεν είναι απαραίτητο να αποκαλυφθούν όλα.
Αυτό που μου έμαθε ο Mario Giacomelli είναι ότι η φωτογραφία δημιουργεί ένα τρόπο ζωής που πρέπει να απολαμβάνεις τα πράγματα όπως έρχονται, να τα χαίρεσαι και να πονάς.
Φοβόταν τα γηρατειά αλλά όχι το θάνατο. Γιατί; Επειδή το να πεθάνεις είναι σαν να τελειώνουν όλα, ενώ στα γηρατειά μπορεί να είσαι ανήμπορος ίσως και καθηλωμένος και αυτό δεν είναι καλό.
Simona Guerra
Λίγα στοιχεία για τον Giacomelli
Ο Mario Giacomelli (1925-2000) είναι Ιταλός φωτογράφος που έζησε όλη του τη ζωή στη Senigallia, μια μικρή πόλη στην Αδριατική θάλασσα, όπου εργάστηκε ως τυπογράφος στην ιστορική "Tipografia Marchigiana". Αφιέρωσε στη φωτογραφία μόνο στον ελεύθερο χρόνο του και ονομάστηκε, ειρωνικά, «ο φωτογράφος της Κυριακής».
Tο έργο του είναι πολύ γνωστό και σημαντικό στην ιστορία της φωτογραφίας παγκοσμίως. Αν και αρχικά ήταν γνωστά μόνο τα τοπία του, που ξεχώρισαν στην ιταλική σκηνή, στη συνέχεια όμως απέκτησε μεγάλη φήμη και στο εξωτερικό, ειδικά μετά το 1963, όπου αυτή η φωτογραφία του πήρε μέρος στη διάσημη έκθεση «The photographer’s Eye» στο MOMA της Νέας Υόρκης.
επιμέλεια: J.Eco
πηγές: universofoto.it - simonaguerra.com
διαβάστε εδώ για τον Renzo Tortelli, τον φίλο του Giacomelli όπου μαζί αποτύπωσαν το Scanno
