Αναποδογυρίζοντας κάθε πέτρα...
Ο John Baldessari (1931-2020), μία από τις πιο επιδραστικές μορφές της εννοιολογικής τέχνης, πέρασε περισσότερες από επτά δεκαετίες αναδιαμορφώνοντας τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε τι μπορεί να είναι η τέχνη. Αντλώντας από την καθημερινή ζωή και τον οπτικό πολιτισμό, δημιούργησε ζωγραφικούς πίνακες, γλυπτά, σχέδια, βίντεο και φωτογραφίες που εξερευνούσαν την τάση μεταξύ εικόνας και γλώσσας, αντικειμένου και νοήματος συχνά δε με αφοπλιστικό πνεύμα.
Eστιάζοντας σε μια κομβική στιγμή στα τέλη της δεκαετίας του 1960, όταν η φωτογραφία έγινε κεντρικό στοιχείο της εννοιολογικής του πρακτικής. Όπως ο Giovanni Querini, έτσι και ο John Baldessari ήταν ένας πρωτοπόρος, ένας διορατικός. Το έργο του στοχαζόταν συνεχώς πάνω στη γραμματική του χώρου: χώρος προς αποδόμηση, ανασύνθεση, αμφισβήτηση. Εδώ, κάθε έργο μιλά μια γλώσσα τόσο αυστηρή όσο και παιχνιδιάρικη, αποκαλύπτοντας μια χωρική νοημοσύνη που παλλόταν μέσα από το ρυθμό των εικόνων και την αλληλεπίδραση σωμάτων, αντικειμένων και επιφανειών.
Το θέμα των φωτογραφιών του John Baldessari ήταν πάντα απλό, αποτελούμενο από αντικείμενα που έβρισκε στο άμεσο περιβάλλον του στο Λος Άντζελες, συμπεριλαμβανομένου του εργαστηρίου του, ενώ βρισκόταν στο σπίτι ή ενώ δίδασκε.
Ωστόσο, αυτό που έκανε με αυτά ήταν πολύ πιο σύνθετο. Στη διάσημη σειρά του "Commissioned Paintings" (1969), τράβηξε φωτογραφίες ενός δαχτύλου που δείχνει κοινότυπα πράγματα σε εξίσου κοινότυπες ή απροσδιόριστες τοποθεσίες, στη συνέχεια προσέλαβε έναν φωτορεαλιστή ζωγράφο για να ξαναζωγραφίσει αυτές τις εικόνες, και έναν ζωγράφο επιγραφών για να προσθέσει μια λεζάντα από κάτω ονομάζοντας τον ζωγράφο: «A Painting by Patrick X. Nidorf, O.S.A.», για παράδειγμα.
Ο John Baldessari περιέπλεξε έτσι όχι μόνο την πατρότητα και τον ορισμό ενός πίνακα, αλλά σχολίασε επίσης την ικανότητα της ζωγραφικής να εστιάζει την προσοχή και να καθορίζει τι αξίζει να κοιτάξει κανείς, έννοιες που συχνά θεωρούνται δεδομένες ή περνούν απαρατήρητες.
Μετά το "Cremation Project" (1970) του John Baldessari, στο οποίο έκαψε τελετουργικά πολλούς από τους καμβάδες που είχε δημιουργήσει πριν από την εννοιολογική του στροφή, (ένα εγχείρημα που τεκμηριώθηκε σε μεγάλο βαθμό μέσω φωτογραφιών), ξεκίνησε μια πολυγραφότατη σειρά φωτογραφικών έργων καθ' όλη τη δεκαετία του 1970 και τις αρχές της δεκαετίας του 1980, η οποία υιοθέτησε διάφορες προσεγγίσεις στο μέσο.
Για το εγχείρημά του "Police Drawing" (1971), διερεύνησε την έννοια της φωτογραφίας ως αποδεικτικού στοιχείου, αφού συνάντησε μια ομάδα φοιτητών που δεν τον είχαν δει ποτέ ξανά και βιντεοσκόπησε την εμπειρία. Κατόπιν ένας σκιτσογράφος της αστυνομίας μπήκε στο δωμάτιο και δημιούργησε ένα σχέδιο του καλλιτέχνη με βάση τις περιγραφές τους.
Άλλα έργα των αρχών της δεκαετίας του 1970 περιλαμβάνουν βίντεο όπως το "I will not make any more boring art" (1971) και το "Teaching a Plant the Alphabet" (1972), τα οποία παρουσιάζουν παράλογες καταστάσεις και καταγράφουν χιουμοριστικές, πεζές περφόρμανς καθώς και φωτογραφικές σειρές που παρουσιάζονται σε πλέγματα και άλλες οπτικές διατάξεις που εξερευνούν τη κίνηση, τη γλώσσα και, κατά συνέπεια, τη σχέση της φωτογραφίας με τον κινηματογράφο.
Πολλές από τις παρορμήσεις πίσω από αυτά τα έργα προήλθαν από αναθέσεις που ο John Baldessari έδινε στους δικούς του φοιτητές στο California Institute of the Arts (CalArts), όπως «Πώς μπορούν τα φυτά να χρησιμοποιηθούν στην τέχνη», «Εκ-παραθυρώστε αντικείμενα. Φωτογραφίστε τα στον αέρα» και «Περιγράψτε το οπτικό λεκτικά και το λεκτικό οπτικά».
Αυτά τα κείμενα και η διδασκαλία του ήταν βασικά στοιχεία για τη διαμόρφωση όχι μόνο της πρακτικής των φοιτητών του, αλλά και της δικής του.
Έργα από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 στο "No Stone Unturned" περιλαμβάνουν παραδείγματα από τη σειρά "Kissing Series" του John Baldessari, όπου η σιλουέτα ενός προσώπου εφάπτεται στις άκρες ενός άλλου αντικειμένου, «φιλώντας» τη μία επιφάνεια κοντά στην άλλη και τονίζοντας τη σημασία των διαστημάτων μεταξύ των πραγμάτων.
Στη σειρά του "Embed Series", ενσωμάτωσε λέξεις και εικόνες μέσα σε κάθε φωτογραφία, εξερευνώντας την ιδέα των υποσυνείδητων εικόνων. Η ιδέα της φωτογραφίας ως κώδικα, ή ως μέσου αποκωδικοποίησης, εμφανίζεται επίσης στη σειρά "Binary Code Series", η οποία παρουσιάζει αλληλουχίες ενεργειών, το κάπνισμα ενός τσιγάρου, για παράδειγμα που φαινομενικά μεταδίδουν ένα μήνυμα, είτε πραγματικό είτε φανταστικό. Κάθε μία από αυτές τις σειρές - οι οποίες δημιούργησαν παραθέσεις και συγκρίσεις μεταξύ αντικειμένων, εικόνων και λέξεων - έθεσαν τις βάσεις για πολλά από τα διάσημα έργα τοίχου και σειρές ζωγραφικής του John Baldessari τις δεκαετίες του 1990 και του 2000.
Η σειρά "Blasted Allegories" του John Baldessari, το 1970 που συνδυάζει φωτογραφίες τραβηγμένες από οθόνη τηλεόρασης, επικαλυμμένες με λέξεις, σε μια πλούσια γκάμα χρωμάτων και συνθέσεων. Τραβηγμένη με χρονοδιακόπτη, ώστε να αφαιρεθεί το «χέρι» του καλλιτέχνη.
Κάθε στατική εικόνα τηλεόρασης επιχρωματίστηκε και της αποδόθηκε μια λέξη από τον John Baldessari και άλλους φίλους, με βάση το περιεχόμενο της εικόνας. Χρησιμοποιώντας βέλη και άλλα σύμβολα, τα τοποθέτησε σε σύνθετους συνδυασμούς που δεν καθορίζουν κάποιο νόημα, έτσι απογυμνώνουν τη βαθιά ριζωμένη επιθυμία μας να βρίσκουμε νόημα σε οτιδήποτε βλέπουμε.
Ο καλλιτέχνης όρισε αυτή τη σειρά ως «κομμάτια νοήματος που αιωρούνται στον αέρα, με τη μεταβατική τους σύνταξη να παρέχει νέες ιδέες». Σε όλο το "No Stone Unturned", η ώθηση του John Baldessari να προσφέρει νέες ιδέες με έναν γενναιόδωρο και ανοιχτό τρόπο, ιδιαίτερα μέσα από τη δουλειά του με τη φωτογραφία, γίνεται σταθερά σαφής.
BIO
Ο John Baldessari (1931-2020) έζησε και εργάστηκε στο Βένις της Καλιφόρνια. Επιλεγμένες ατομικές εκθέσεις περιλαμβάνουν: Museo de Arte Contemporáneo Atchugarry, Μαλδονάδο, Ουρουγουάη (2025), Fundación Malba-Museo de Arte Latinoamericano de Buenos Aires (2024), Moderna Museet, Στοκχόλμη (2020), Laguna Art Museum, Λαγκούνα Μπιτς (2019), Museo Jumex, Πόλη του Μεξικού (2017), Städel Museum, Φρανκφούρτη (2015), Garage Center for Contemporary Culture, Μόσχα (2013), Fondazione Prada, Μιλάνο (2010), Stedelijk Museum, Άμστερνταμ (2011) και Tate Modern, Λονδίνο (2009), η οποία ταξίδεψε στο Museum of Contemporary Art, Βαρκελώνη (2010), Los Angeles County Museum of Art (2010) και Metropolitan Museum of Art, Νέα Υόρκη (2010–2011).
Επιλεγμένες ομαδικές εκθέσεις περιλαμβάνουν την 53η Μπιενάλε της Βενετίας (2009) στην οποία τιμήθηκε με τον Χρυσό Λέοντα για τη Συνολική του Προσφορά (Lifetime Achievement), τη Whitney Biennial (2009, 1983), τη Documenta VII (1982), τη Documenta V (1972) και το Carnegie International (1985-86).
πηγή: querinistampalia.org
επιμέλεια: J.Eco
