«Ήθελα να δημιουργήσω φωτογραφίες που να βρίσκονται εκτός χρόνου αλλά με ανθρώπους του σημερινού κόσμου στα πρόσωπα των οποίων να αντανακλάται η ατμόσφαιρα του παρελθόντος, με παλάτια και κήπους που έχουν εγκαταλειφθεί και έχουν κατακλυστεί από τη βλάστηση. Φωτογραφίες που διατηρούν μια ιστορία»
«Πάντα νομίζω ότι ζω έναν έρωτα με το παρελθόν. Στην πραγματικότητα όμως εξηγώ το παρελθόν μέσα από το παρόν. Μου αρέσει να ακούω το τικ-τακ ενός ρολογιού στις φωτογραφίες μου»
Γεννημένη το 1932 στο Στόουνχαμ της Μασαχουσέτης. Aρχικά ασχολήθηκε με την υποκριτική, πριν την ανακαλύψει η σχεδιάστρια μόδας Κλερ ΜακΚάρντελ, η οποία την προσέλαβε ως βοηθό και μοντέλο. Μέσω της ΜακΚάρντελ, η Τέρμπεβιλ γνώρισε τη Νταϊάνα Βρίλαντ, τότε αρχισυντάκτρια του «Harper’s Bazaar», γεγονός που σηματοδότησε και την έναρξη της καριέρας της στον χώρο της έκδοσης. Ωστόσο, σύντομα έχασε το ενδιαφέρον της για την εκδοτική εργασία και στράφηκε στη φωτογραφία ως μέσο καλλιτεχνικής έκφρασης και πειραματισμού.
Στη δεκαετία του 1960, αφού αγόρασε την πρώτη της φωτογραφική μηχανή, η Τέρμπεβιλ άρχισε να πειραματίζεται με τη φωτογραφία. Η δημιουργική της κατεύθυνση εξελίχθηκε μέσα από ένα σεμινάριο με τον φωτογράφο Ρίτσαρντ Άβεντον και τον καλλιτεχνικό διευθυντή Μάρβιν Ίσραελ. Μεταβαίνοντας από τη σύνταξη άρθρων μόδας στη φωτογραφία, εργάστηκε για περιοδικά όπως το «Vogue» και το «Harper's Bazaar», αν και πάντα επέμενε ότι δεν ήταν μια παραδοσιακή φωτογράφος μόδας. Αντίθετα, χρησιμοποιούσε τη μόδα στο έργο της για να αφηγηθεί ιστορίες γεμάτες συναισθήματα, ξεχωρίζοντας από τις λαμπερές νόρμες του κλάδου.
Ένα από τα πιο εμβληματικά της έργα είναι η σειρά «Bathhouse» για το Vogue το 1975, στην οποία μοντέλα ποζάρουν σε ένα ερειπωμένο λουτρό. Οι εικόνες αυτές αποπνέουν ευαλωτότητα, παρακμή και απομόνωση, σε αντίθεση με τη γυαλιστερή φωτογραφία μόδας της εποχής της. Αν και αμφιλεγόμενη, η σειρά αυτή αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της ατμοσφαιρικής αισθητικής της Tέρμπεβιλ, απαλό φόντο, κοκκώδεις υφές, απαλοί τόνοι. Συχνά επεξεργαζόταν τις φωτογραφίες της ώστε να τους προσδίδει μια παλαιωμένη όψη, θολώνοντας τα όρια μεταξύ της φωτογραφίας μόδας και της εικαστικής τέχνης.
Το έργο της Tέρμπεβιλ απέρριπτε τις συμβατικές αντιλήψεις της βιομηχανίας της μόδας, επιλέγοντας αντ’ αυτού να εξερευνήσει θέματα όπως η μνήμη, η απώλεια και η γυναικεία ευαλωτότητα. Η προσέγγισή της έρχονταν σε αντίθεση με εκείνη σύγχρονών της όπως ο Helmut Newton και ο Guy Bourdin, των οποίων οι εικόνες συνήθως εξυμνούσαν το γυναικείο σώμα. Αντίθετα, τα μοντέλα της Tέρμπεβιλ εμφανίζονταν στοχαστικά και απόμακρα, ενθαρρύνοντας τους θεατές να συνδεθούν μαζί τους σε ένα βαθύτερο, συναισθηματικό επίπεδο.
Το 1981, η Τέρμπεβιλ ανέλαβε, κατόπιν ανάθεσης της Τζάκλιν Κένεντι Ονάση, να φωτογραφίσει τα εγκαταλελειμμένα δωμάτια του Παλατιού των Βερσαλλιών, αποτέλεσμα του οποίου ήταν το βιβλίο "Unseen Versailles". Οι εικόνες της ξεθωριασμένης μεγαλοπρέπειας αντανακλούσαν τη γοητεία που της ασκούσε η παρακμή και έτυχαν θερμής υποδοχής από τους κριτικούς, κερδίζοντας ένα American Book Award.
Το έργο της επεκτάθηκε πέρα από τη μόδα και σε άλλες αξιοσημείωτες εκδόσεις, όπως τα «Studio St. Petersburg», «The Voyage of the Virgin Maria Candelaria» και «Newport Remembered». Καθ’ όλη τη διάρκεια της καριέρας της, συνδύασε σταθερά τη μόδα με τις καλές τέχνες, δημιουργώντας εικόνες που χαρακτηρίζονταν περισσότερο από την ατμόσφαιρα και το συναίσθημα παρά μόνο από το στυλ.
Τα φωτοκολάζ της αποκαλύπτουν την πειραματική της προσέγγιση στη δημιουργία συνθέσεων. Οι φωτογραφίες της αποτελούν απλώς ένα από τα πολλά στοιχεία. Δημιουργεί μυστηριώδεις αφηγήσεις μέσω επικαλυπτόμενων στρωμάτων από φωτογραφίες καρφιτσωμένες, σχισμένες, κομμένες, τσαλακωμένες και κολλημένες με κολλητική ταινία πάνω σε αντικείμενα μαζί με τυπωμένα κείμενα. Αυτά τα στρώματα τοποθετούνται πάνω σε βαρύ καφέ χαρτί, μια πλήρη απομάκρυνση από τις γυαλιστερές λευκές σελίδες των περιοδικών μόδας. Η σειρά κολάζ της «Passport», η οποία συνόδευε μια νουβέλα που έγραψε με το ίδιο όνομα, καταδεικνύει την εξαιρετικά κινηματογραφική, αφηγηματική προσέγγισή της στη φωτογραφία.
Η επιρροή της Τέρμπεβιλ στις μελλοντικές γενιές φωτογράφων είναι σημαντική. Άνοιξε τον δρόμο για περισσότερο πειραματικές, πρωτοποριακές προσεγγίσεις στη φωτογραφία μόδας, μετατρέποντάς την από εμπορικό μέσο σε τόπο καλλιτεχνικής εξερεύνησης. Η απόρριψη των κανόνων της βιομηχανίας μόδας της επέτρεψε να δημιουργήσει μια ξεχωριστή οπτική γλώσσα που συνεχίζει να εμπνέει φωτογράφους και καλλιτέχνες μέχρι σήμερα.
Η Τέρμπεβιλ δήλωσε κάποτε ότι την ενδιέφερε περισσότερο η δημιουργία «ατμόσφαιρας και διάθεσης» παρά η απλή φωτογράφιση ρούχων, μια αντίληψη που αποτέλεσε το θεμέλιο της καριέρας της. Αγκαλιάζοντας την ατέλεια, τη φθορά και το πέρασμα του χρόνου, επαναπροσδιόρισε τη φωτογραφία μόδας ως κάτι περισσότερο από ένα μέσο για τη πώληση ρούχων.
κείμενο: Youssra Manlaykhaf - The Photographer's Gallery
επιμέλεια: J. Eco
